λιποπρωτεινη α lpa

Λιποπρωτεϊνη Α – Lp(a)

Η Λιποπρωτεΐνη α – Lp(a) είναι ένα γενετικά καθορισμένο σωματίδιο λιπιδίων που παρουσιάζει δομικές ομοιότητες με την LDL “κακή” χοληστερίνη. Αποτελεί ανεξάρτητο και αιτιολογικό παράγοντα κινδύνου για καρδιαγγειακά νοσήματα (όπως έμφραγμα και εγκεφαλικό) και στένωση της αορτικής βαλβίδας. Σε αντίθεση όμως με την απλή LDL, τα επίπεδα της Lp(a) καθορίζονται κατά 90% από τα γονίδιά μας και παραμένουν σταθερά κατά τη διάρκεια της ζωής.

Τα επίπεδα λιποπρωτεϊνης Α καθορίζονται από γενετικούς παράγοντες. Αν έχετε υψηλές τιμές λιποπρωτεϊνης Α, θα πρέπει να ελεγχθούν και οι 1ου βαθμού συγγενείς σας.

– Dr Αγγελάκη Χριστίνα

Τα επίπεδα λιποπρωτεΐνης Α- Lp(a) χρησιμοποιούνται για τον έλεγχο κινδύνο εγκεφαλικού, εμφράγματος ή άλλων καρδιαγγειακών παθήσεων. Η αυξημένη Lp(a) είναι ένας ανεξάρτητος, πιθανός αιτιολογικός παράγοντας κινδύνου για αθηροσκληρωτική καρδιαγγειακή νόσο (ASCVD) και ασβεστοποιό στένωση αορτικής βαλβίδας, με το 20–25% του παγκόσμιου πληθυσμού να έχουν υψηλές τιμές, δηλαδή ≥50mg/dL.

Δεν είναι στον τυπικό έλεγχο, συνήθως γίνεται όταν οι ασθενείς έχουν και άλλους παράγοντες κινδύνους, όπως κληρονομικό ιστορικό καρδιαγγειοπαθειών.

Πότε χρειάζεται να κάνω ένα τεστ για την Λιποπρωτεΐνη Α- Lp(a);

Μπορεί να χρειαστεί να κάνετε το τεστ εάν έχετε:

  • Καρδιοπάθεια (καρδιαγγειακά νοσήματα), παρά τις φυσιολογικές τιμές των άλλων λιπιδίων (τριγλυκερίδια, LDL, χοληστερίνη ολική, κα)
  • Υψηλά επίπεδα χοληστερίνης, παρόλο μια υγιεινή διατροφή
  • Κληρονομικό ιστορικό καρδιαγγειακών παθήσεων, ιδίως αν έχει εκδηλωθεί σε νεαρή ηλικία ή έχει υπάρξει αιφνίδιος θάνατος λόγω καρδιακών αιτίων.

Για την εξέταση δεν χρειάζεται κάποια ιδιαίτερη προετοιμασία, αν ωστόσο ο γιατρός σας έχει ζητήσει και άλλες εξετάσεις (όπως χοληστερίνη, ζάχαρο, κα) μπορεί να χρειαστεί να μην φάτε για 12 ώρες πριν το τεστ.

Τι σημαίνουν οι τιμές της λιποπρωτεϊνης Α;

Υψηλές τιμές λιποπρωτεϊνης Α μπορεί να σημαίνουν ότι υπάρχει αυξημένος κίνδυνος για καρδιαγγειακά νοσήματα. Δεν υπάρχει ειδική θεραπεία για την ελάττωση των επιπέδων της λιποπρωτεϊνης Α. Τα επίπεδα της λιποπρωτεϊνης Α καθορίζονται σε ποσοστό ~90% από τα γονίδιά σας (DNA) και δεν επηρεάζονται από τον τρόπο ζωής ή τα περισσότερα φάρμακα. 

  • Κανονικός/χαμηλός κίνδυνος: <30 mg/dL (≈<75 nmol/L)
  • Ενδιάμεσος: 30–50 mg/dL (≈75–125 nmol/L)
  • Υψηλός (αυξάνει τον κίνδυνο): ≥50 mg/dL (≈≥125 nmol/L)

Αν οι εξετάσεις σας δείχνουν υψηλά επίπεδα λιποπρωτεϊνης Α, ο γιατρός σας μπορεί να σας δώσει οδηγίες ώστε να μειώσετε τους άλλους επιβαρυντικούς παράγοντες για καρδιαγγειακά νοσήματα. Αυτές μπορεί να περιλαμβάνουν για παράδειγμα φάρμακα ή αλλαγές του τρόπου ζωής, όπως:

  • Μια υγιεινή και ισορροπημένη διατροφή
  • Έλεγχο του βάρους, αδυνάτισμα
  • Διακοπή καπνίσματος
  • Τακτική σωματική άσκηση (κατά προτίμηση αεροβική άσκηση)
  • Μείωση του στρες στη ζωή σας
  • Μείωση της αρτηριακής πίεσης
  • Μείωση των επιπέδων LDL χοληστερίνης και τριγλυκεριδίων, LDL‑Cych

Θεραπευτικές επιλογές

Η αντιμετώπιση της υψηλής Lp(a) βασίζεται σε τρεις άξονες:

  • Επιθετική μείωση της LDL:  χρήση εζετιμίμπης και στατινών (οι οποίες δεν μειώνουν την Lp(a) αλλά προστατεύουν τα αγγεία).
  • Αναστολείς PCSK9: Ενέσιμες θεραπείες που μπορούν να μειώσουν την Lp(a) κατά 20-30%, εκτός από τη δραστική μείωση της LDL.
  • Στοχευμένες Θεραπείες RNA: νέες θεραπείες που στοχεύουν το mRNA της απολιποπρωτεΐνης Α, όπως η Pelacarsen και η Olpasiran, έχουν δείξει σε κλινικές μελέτες μείωση των επιπέδων της Lp(a) άνω του 80%. Αναμένουμε την πλήρη ένταξή τους στη θεραπευτική μας γκάμα βάσει των αποτελεσμάτων των μελετών καρδιαγγειακών εκβάσεων (CVOTs).

Ερωτήσεις και απαντήσεις (FAQ):

Μπορεί η διατροφή να μειώσει την Lp(a);
 
Η δίαιτα, η άσκηση και η απώλεια βάρους δεν μειώνουν άμεσα τα επίπεδα της Lp(a). Αυτό συμβαίνει διότι η παραγωγή της ελέγχεται γονιδιακά από το ήπαρ και δεν επηρεάζεται σημαντικά από τη διατροφική πρόσληψη λιπαρών. H στρατηγική αντιμετώπισης εστιάζει στη συνολική μείωση του καρδιαγγειακού ρίσκου και όχι αποκλειστικά στη διατροφή για τη συγκεκριμένη παράμετρο.